Truflun varð á menntun og námi rúmlega 170 milljóna nemenda á heimsvísu vegna loftslagsógna á síðasta ári samkvæmt nýrri greiningu UNICEF, Barnahjálpar Sameinuðu þjóðanna, sem birt var í dag.

Skýrslan, sem ber yfirskriftina Learning Interrupted: Global Snapshot of Climate-Related School Disruptions in 2025, rýnir í gögn frá 106 löndum eða landsvæðum þar sem niðurstöður sýna hvernig loftslagsbreytingar og hamfarahlýnun er að hafa neikvæð áhrif á menntun barna um víða veröld. Stormar, flóð, hitabylgjur, þurrkar og skógareldar áttu öll sinn þátt í því að kennslustundum var slitið, skemmdir urðu á skólabyggingum, stytta þurfti kennslustundir og nám með viðveru, leggja þurfti aukna áherslu á fjarnám og draga úr mætingu barna og ungmenna með tilheyrandi hættu á að milljónir nemenda flosni upp frá námi.

„Fyrir milljónir barna gera loftslagshættur meira en að trufla kennslustundir, þær eyðileggja skóla, rífa fjölskyldur upp með rótum og ýta börnum út úr kennslustofunum, sérstaklega stúlkum. Þannig að of oft eiga þau ekki afturkvæmt,“ segir Catherine Russell, framkvæmdastjóri UNICEF, um niðurstöðurnar.

Stormar, flóð og hiti

Samkvæmt skýrslunni voru stormviðri algengasta ástæðan fyrir truflunum á skólastarfi á síðasta ári og höfðu áhrif á 109 milljónir nemenda á heimsvísu. Flóð komu niður á námi 70 milljóna á meðan hitabylgjur trufluðu skólagöngu 50 milljóna barna.

Hin sextán ára gamla Taudibura Garo frá Papúa Nýju-Gíneu útskýrir hvernig náttúruhamfarir hafa reglulega áhrif á skólastarf í hennar þorpi.

„Skólinn minn er við hliðina á læk og þegar vatnsyfirborð hans hækkar flæðir hann inn í skólann. Vanalega nær vatnið okkur upp að hnjám og klósettið flæðir yfir. Þá verður óheilnæmt fyrir okkur að vera í skólanum og við missum úr námi.“

Þótt nemendur á öllum tekjustigum hafi orðið fyrir áhrifum af röskuninni búa þrír af hverjum fjórum nemendum sem urðu fyrir áhrifum í lág – og lágmillitekjuríkjum þar sem menntakerfi hafa oft ekki nægilegt fjármagn eða úrræði til að tryggja að nám geti haldið áfram þegar loftslagstengdar neyðaraðstæður skapast.

Pakistan var til að mynda eitt þeirra landa sem urðu hvað verst úti samkvæmt greiningunni. Mikil monsúnflóð í ágúst seinkuðu því að meira en 28 milljónir nemenda gætu snúið aftur í skólann og ollu einni umfangsmestu röskun á skólastarfi vegna loftslagstengdra atburða sem skráð á árinu. Í Egyptalandi varð öflugur Khamsin-stormur, sem bar með sér mikinn vind og ryk, til þess að kennsla var felld niður um allt land í einn dag í apríl. Það hafði einnig áhrif á meira en 28 milljónir nemenda.

Víðtækari afleiðingar

Samkvæmt gögnunum urðu 40 lönd fyrir endurteknum röskunum á skólastarfi vegna loftslagstengdra atburða á árinu. Á Madagaskar urðu til dæmis ítrekað þurrkar, hitabeltisfellibyljir og flóð sem höfðu áhrif á 280.000 nemendur á árinu. Á Spáni urðu meira en 500.000 nemendur í Valencia-héraði fyrir áhrifum storms í mars og síðar hitabeltisstormsins Gabrielle í september. Þúsundir nemenda víða annars staðar á Spáni urðu fyrir röskun á kennslu vegna mikils hita í maí og júní og stormurinn Alice hafði áhrif á skólastarf í október.

Og allt þetta hefur svo miklu víðtækari áhrif en bara að missa úr einstaka stærðfræðitíma og sögu. Námsmissir og aukið brottfall úr skóla getur dregið úr framleiðni vinnuafls, hægt á hagvexti og gert löndum erfiðara fyrir að draga úr fátækt. Í skýrslunni kemur fram að aðgerðarleysi gæti leitt til þess að nemendur sem urðu fyrir röskun á skólagöngu vegna loftslagstengdra hættuástands árið 2025 verði af að minnsta kosti 200 milljörðum Bandaríkjadala í ævitekjum.

Stúlkur eru í meiri hættu á að hrökklast úr skóla þegar loftslagstengdar hættur valda lokun eða röskun á skólastarfi. Skemmdir á skólum og hreinlætisaðstöðu, fólksflótti og tekjutap fjölskyldna geta aukið ábyrgð stúlkna á umönnun fjölskyldumeðlima og vatnsöflun. Slíkt álag getur einnig aukið hættu á barnahjónaböndum og gert stúlkum erfiðara fyrir að snúa aftur í skólann þegar hann opnar á ný.

Lausnir og áskorun UNICEF

Á sama tíma bendir skýrslan á hagnýtar lausnir sem þegar eru farnar að stuðla að því að vernda nám gegn áhrifum loftslagstengdra hættuástands. Þar má meðal annars nefna að samþætta loftslagsþol í landsáætlanir um menntun, styrkja innviði skóla, tryggja að nám geti haldið áfram á meðan á röskun stendur og eftir hana og samþætta loftslagsfræðslu í námskrár þannig að börn og ungt fólk öðlist þá þekkingu og færni sem þarf til að aðlagast breyttum heimi.

Með hliðsjón af þessum árangursríku leiðum hvetur UNICEF stjórnvöld og samstarfsaðila til að efla aðgerðir til að vernda menntun gegn verstu áhrifum loftslagstengdra hættuástands með því að:

• Styrkja loftslagsþol menntakerfa til að tryggja að nám geti haldið áfram í neyðaraðstæðum.
• Auka innlenda og alþjóðlega fjármögnun til að styrkja menntakerfi svo þau séu betur í stakk búin til að takast á við loftslagstengdar hættur.
• Fjárfesta í loftslagsþolnum skólainnviðum til að vernda nemendur og starfsfólk.
• Tryggja börnum og ungu fólki þekkingu og færni til að efla seiglu þeirra og stuðla að aðgerðum í loftslagsmálum.
• Styrkja gagnakerfi á sviði loftslags- og menntamála til að hægt sé að sjá fyrir röskun, bregðast við henni og tryggja viðspyrnu eftir að hún hefur átt sér stað.

„Loftslagstengdar hættur ógna lífi og framtíð barna,“ segir Russell. „Til að tryggja börnum nútímans og komandi kynslóðum aðgang að menntun verðum við að fjárfesta í skólum og menntakerfum sem eru hönnuð til að standast áföll vegna loftslagsbreytinga.“